PGS.TS.BSCKKII Nguyễn Vũ Trung, Viện trưởng Viện Pasteur TPHCM, Đoàn đại biểu quốc hội TPHCM phát biểu tại buổi Quốc hội thảo luận tại tổ về: dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa; dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ vào chiều ngày 24/10/2026.
Đánh giá đây là những cải cách có ích, song đại biểu Nguyễn Vũ Trung cũng chỉ rõ, phạm vi cải cách còn hẹp.
Hồ sơ dự thảo Luật không cho thấy cải cách tương ứng đối với toàn bộ quy trình đăng ký sáng chế, nhãn hiệu và kiểu dáng: chưa đặt thời hạn xử lý tổng thể có chế tài khi trễ; chưa quy định cơ chế tra cứu và nộp đơn một lần, thanh toán điện tử, xử lý thiếu sót nhỏ theo hướng cho sửa chữa; chưa làm rõ cơ chế thẩm định nhanh cho hồ sơ có nhu cầu thương mại cấp bách; cũng chưa có biện pháp giảm chi phí cho trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp nhỏ.
Đại biểu Nguyễn Vũ Trung cũng đề xuất sửa đổi, bổ sung một số nội dung để Luật áp dụng tốt hơn trong nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và kinh doanh.
Trong đó, đại biểu đề nghị cần đặt thời hạn giải quyết hồ sơ trong luật hoặc nguyên tắc bắt buộc phải quy định. Không thể chỉ rút ngắn thời gian công bố mà bỏ ngỏ thời gian thẩm định, ghi nhận chuyển nhượng. Cần công khai thời gian xử lý trung bình, hồ sơ tồn đọng và tỷ lệ đúng hạn.
Bảo vệ tính bảo mật của hợp đồng chuyển giao; cho phép nộp bản trích lục thể hiện đối tượng, phạm vi quyền, thời hạn, các bên và quyền yêu cầu ghi nhận; không buộc nộp điều khoản giá, công thức, bí quyết hoặc điều khoản kinh doanh không cần công khai.
Đại biểu cũng đề nghị tạo cơ chế thuận lợi cho viện, trường và doanh nghiệp. Luật nên giao Chính phủ quy định mô hình phân chia lợi ích, quyền công bố nghiên cứu, quyền sở hữu kết quả có ngân sách nhà nước, quyền sử dụng kết quả phục vụ nghiên cứu tiếp theo và thủ tục thương mại hóa. Dự thảo hiện chưa giải quyết các nội dung này dù đây là những điểm quyết định khả năng chuyển giao công nghệ.
Cùng với đó, cần thiết lập cơ sở dữ liệu quyền thống nhất và có giá trị tra cứu. Cần liên thông tình trạng đơn, văn bằng, chuyển nhượng, đình chỉ, phục hồi và tranh chấp. Khi cơ sở dữ liệu chưa cập nhật đúng hạn, không nên bắt người dân/doanh nghiệp gánh rủi ro do cơ quan nhà nước chậm công bố.
Đại biểu cũng đề nghị quy định nguyên tắc cho hoạt động giám định sau khi bỏ điều kiện kinh doanh. "Mở cửa thị trường là tốt; nhưng phải có chuẩn mực về năng lực chuyên môn, độc lập, phương pháp và trách nhiệm. Cơ quan có thẩm quyền phải được quyền yêu cầu giám định bổ sung hoặc giám định lại khi có căn cứ, thay vì xem mọi kết luận như nhau", đại biểu Nguyễn Vũ Trung nhấn mạnh.
